PHẨM THỨ HAI MƯƠI CHÍN - QUẢNG DIỄN

PHẨM THỨ HAI MƯƠI CHÍN - QUẢNG DIỄN
VUA BA TƯ NẶC VÂNG LỜI PHẬT DẠY GIẢM ĂN

Xưa, Phật ở nước Xá-vệ, mỗi hgày thuyết ba« thời pháp để giáo hóa trời, rồng, quỷ, thần, vua và nhân dân.
Vua trong nước này là Ba-tư-nặc rất kiêu mạn phóng túng, dục vọng. Mắt đắm nơi sắc, tai loạn nơi tiếng, mũi dính mùi hương, miệng buông theo năm vị, thân thọ xúc mịn trơn, ăn uống: rất sang trọng không biết chán, ăn mỗi ngày một nhiều, chẳng lúc nào để bụng trống. Thức ăn nhà trù chẳng ngớt, cứ ăn thường thường, vì thế thân thể mập mạp, lên xe xuống ngựa rất khó khăn, đứng ngồi mệt nhọc, hơi ngắn khó chịu có khi nghẽn hơi ngất trải qua một lúc mới hết. Ngồi nằm than van thường bị khổ nhọc về thân thể nặng nề ấy, thế nên ông ít khi đi đâu.
Một hôm, ông ra lệnh thắng xe đặng đi đến Phật, khi đến nơi ông xuống xe phải có người tùy tùng hai bên, chào hỏi xong ngồi chắp tạy bạch :
Bach Thế Tôn ! Vì xa xôi không ở gần để hầu hạ nương nhờ học hỏi được, chẳng biết con có tội tình chi, thân thể mập mạp, là vì sao khiến nó như vậy, bởi nạn ấy nên không làm lễ hầu Ngài được.
Phật bảo :
- Đại vương ! Người có năm việc, khiến con người thường mập mạp. Một là ăn luôn luôn, hai là ưa ngủ, ba là ưa khinh ngạo, bốn là không lo, năm là không làm gì hết. Ấy là năm việc, khiến người hay mập, nếu muốn không mập, phải tiết chế sự ăn, chỉ ăn đồ ít chất, thời gian sau nó sẽ
ốm.
Liền khi ấy Phật nói kệ :
Nhơn đương hữu niệm ý
Mỗi thực tri tự thiểu
Tùng thị thống dụng bạc
Tiết tiêu nhi bảo thọ.
Dịch:
Người phải có suy nghĩ
Mỗi lúc ăn giảm ít
Nên dùng đỗ ít chất
Tiết chế mạng bảo đảm.
Vua nghe bài kệ ấy hoan hỷ vô cùng, liền gọi tên đầu bếp, dạy học thuộc lòng và mỗi ngày, trước khi dùng bữa ngươi vì ta mà nói rồi sau mới dọn thức ăn. Nói xong, vua truyền trở về cung. Đến lúc dọn ăn, anh đầu bếp vâng lời nói kệ. Vua nghe kệ vui vẻ mỗi ngày ăn giảm bớt một muỗng và mỗi bữa ăn giảm dần dần một ít, nhân đó thân thể nhẹ nhàng và ốm lại như trước. Thấy thế, vua vui mừng nghĩ nhớ công ơn Phật, ông liền đi đến chỗ Phật, Vua làm lễ xong, Phật hỏi :
- Xe ngựa kẻ hầu ở đâu, có duyên sự gì Đại vương lại đi bộ ?
Vua vui về đáp !
- Nhờ được Phật dạy, con vâng làm đúng pháp, nên hôm nay thân con nhẹ nhàng đều nhờ thần lực của Thế Tôn, thế nên đi bộ đến cho Ngài hay như thế!
Phật bảo :
- Đại vương ! Người đời cũng như thế, chẳng biết vô thường, thân thêm tình dục chẳng lo làm phước. Người chết thần thức tan đi để thân ở lại chôn nơi mả, người trí dưỡng thần, kẻ ngu dưỡng thân, muôn bỏ nó phải vâng theo lời dạy của Ta.
Khi ấy, Thế Tôrn nói kệ :
Nhơn chi vô văn
Lão như đặc ngưu
Đảng trưởng cơ phì
Vô hữu trí huệ
Sanh tử vô liêu
Vãng lai gian nan
Ý ỷ tham thân
Cánh khổ vô đoan
Huệ nhơn kiến khổ
Thi di khi thân
Diệt ý đoạn dục
Ái lận vô sanh. Dịch:
Người chẳng biết nghe
Như trâu đực già
Chỉ lo ốm mập
Trọn không trí huệ
Chẳng nhàm sanh tử
Đi đứng khó khăn
Ý đã mến thân
Rốt khổ không nhân
Người huệ biết khổ
Thế nên bỏ thân
Dứt ý lìa dục
Hết ái vô sanh.
Vua nghe kệ, vui mừng rõ được ý, liền phát tâm Vô thượng đạo chánh chơn, vô số người nghe đều đắc Pháp nhãn (1).