KPCTD PHẨM THỨ MƯỜI - PHÓNG DẬT

PHẨM THỨ MƯỜI PHÓNG DẬT
1 - PHẬT ĐỘ MỘT VỊ SA MÔN THAM CỦA BỎ ĐẠO

Thuở Phật còn tại thế, có 500 khách buôn vượt biển mua được một số trân bảo, sang đường bộ trở về nước. Trên đường về chẳng may lạc vào trong núi sâu không biết lối ra, lần lượt hết lương thực chết đói cả, của cải bỏ bừa bãỉ trong khoảng núi.
Núi này, có một vị Sa-môn ẩn tu trong động, thấy của cải nằm la liệt liền nghĩ : Ta khổ hạnh hành đạo trót bảy năm, không đắc đạo lại nghèo khó, không có vật chi để chi dùng, những vật báu này không có chủ, ta lấy về để xây dựng nhà cửa có hơn không ? Nghĩ xong, ông xuốhg núi lượm gom lại giấu kín một chỗ, rồi trở về gọi anh em cùng nhau chở mang về.
Biết đạo nhơn là người đáng độ, Phật hóa trang làm một vị Tỳ-kheo-ni, cạo tóc đắp y, dồi mặt vẽ mày, thân mang trang sức vàng bạc, anh lạc ... theo con đường đi ngược vào núi, lúc gặp vị Sa-môn kia liền cúi đầu làm lễ hỏi han... Vị Sa- môn thấy thế, liền quở Tỳ-kheo-ni : Đạo pháp đâu có thể làm như thế ư ? Cạo tóc đắp y lại trang điểm mặt mày, thân mang báu vật.
Tỳ-kheo-ni đáp :
- Sa-môn tu về pháp môn nào ? Đã từ bỏ người thân học đạo, ở ẩn trong núi, cớ sao lại lấy của phi nghĩa, tham dục quên đạo, buông lung tâm ý, không sợ lẽ vô thường, mắc tội lâu dài nhiều kiếp !
Tỳ-kheo cẩn thận giới
Phóng dật đa ưa hoạn
Biển tránh tiếu tri đại
Tích ác nhập hỏa phần
Thủ giới phước trí hỳ
Phạm giới hữu cụ tâm
Năng đoạn tam giới lậu
Thử nãi cận Niết-bàn. Tỳ-kheo cần giữ giới
Buông lung nhiều sầu lo
Biến ít lẫn thành nhiều
Chứa ác bị lửa thiêu.
Giữ giới phước lành đến
Phạm giới lòng lo sợ
Dứt được lậu tam giới
Ấy mới gần Niết-bàn.
Tỳ-kheo-ni nói kệ xong, hiện lại thân Phật tướng mạo sáng rỡ. Sa-môn trông thấy hoảng sợ lông dựng ngược, cúi đầu lễ dưới chân Phật hối lỗi, tự trình bày : Con nay ngu si mê lầm trái phạm phản lại Chánh giáo đã dạy, con chẳng kêu nài vào đâu được nữa.
Lúc ấy, Thế Tôn liền nói bài kệ :
Nhược tiền phóng dật
Hậu năng tự cấm
Thị chiếu thế gian
Niệm định kỳ nghỉ.
Quá thất vi ác
Truy phú dĩ thiện
Thị chiếu thế gian
Niệm thiện kỳ nghi.
Thiểu tráng xả gia
Thạnh tu Phật giáo
Thị chiếu thế gian
Như nguyệt vân tiêu.
Nhơn tiền vi ác
Hộu chỉ bất phạm
Thị chiếu thế gian
Như nguyệt vân tiêu Nếu trước buông lung
Nay hay tự ngăn
Là soi thế gian
Thế là niệm định.
Giấu lỗi là ác
Tỏ bày là lành
Là soi thế gian
Ấy là niệm thiện.
Còn nhỏ xuất gia
Nhiệt thành tu Phật
Là soi thế gian
Như trăng, tan mây.
Người trước làm ác
Sau thôi không phạm
Là soi thể gian
Như trăng tan mây.
Lúc Tỳ-kheo nghe bài kệ này, mở gút (mở trói buộc) dứt tham, cúi đầu lễ dưới chân Phật trở lại ngồi nơi cội cây, quán hơi thở được định bèn chứng quả A-la-hán.